ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਨੇ 6 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ 36 ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਵਪਾਰ

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰਕ ਰਸਤੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰੇ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਨਾਥੂ ਲਾ ਦੱਰੇ ਰਾਹੀਂ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿੱਕਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿਲਕ ਰੂਟ 1 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਲਕ ਰੂਟ ਰਾਹੀਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਥੂ ਲਾ ਰਾਹੀਂ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 6 ਜੁਲਾਈ, 2006 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿਲਕ ਰੂਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਰਹੱਦ ਮਈ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹੇਗੀ। ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਹੱਦ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਵੀਰਵਾਰ ਤੱਕ ਵਪਾਰ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹੇਗੀ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ 36 ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਗੇ। ਨਾਥੂ ਲਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਚੈੱਕਪੋਸਟ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਸਰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਾਨੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਥੂ ਲਾ ਵਿਖੇ ਵਾਧੂ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪੁਲਿਸ (ITBP) ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪਲਟੂਨ ਵੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਚੀਨ ਨੂੰ 36 ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਉਤਪਾਦ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਕਾਰੀ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਾਮਾਨ, ਕੰਬਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਦ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮਸਾਲੇ, ਤਿਆਰ ਕੱਪੜੇ, ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਿੱਬਤ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੇ, ਯਾਕ ਉਤਪਾਦ, ਮੱਖਣ, ਬੋਰੈਕਸ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਰਜਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 400 ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਮਿਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਪਾਸ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰੇ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਵੀ 1 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ 20 ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰੰਗ ਤਕਲਾਕੋਟ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਪਾਰੀ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਸਟਾਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨਗੇ। ਧਾਰਚੁਲਾ ਦੇ ਐਸਡੀਐਮ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਇਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਸੰਘ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ 20 ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ 2019 ਵਿੱਚ ਤਕਲਾਕੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਰੋਂਗਕਾਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਸਾਮਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਂ ਤਕਲਾਕੋਟ ਦੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਾ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।”