IMF ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ: ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਹੋਵੇਗੀ ਸੁਸਤ ਤੇ ਵਧੇਗੀ ਮਹਿੰਗਾਈ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ (IMF) ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕ੍ਰਿਸਟਾਲੀਨਾ ਜਾਰਜੀਵਾ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ‘ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਸੁਸਤ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ। IMF 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ‘ਵਰਲਡ ਇਕਨੌਮਿਕ ਆਊਟਲੁੱਕ’ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ।ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ‘ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼’ ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਵਪਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇਸੇ ਤੰਗ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਜਾਰਜੀਵਾ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਸਤ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵੱਲ ਹੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ IMF ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 2026 ਵਿੱਚ 3.3% ਅਤੇ 2027 ਵਿੱਚ 3.2% ਰਹੇਗੀ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਜੰਗ ਨੇ ਇਹ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸੰਕਟ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਗੈਸ, ਹੀਲੀਅਮ, ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ 72 ਊਰਜਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 3 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਸੰਕਟ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਗੈਸ, ਹੀਲੀਅਮ, ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ 72 ਊਰਜਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 3 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਊਰਜਾ ਦਰਾਮਦ  ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਰਾਮਦ  ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।