ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਲਾਘਾਟ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਚ ਅਚਾਨਕ ਫੈਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਹੜਕੰਪ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕੀਟਾਣੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖਸਰਾ, ਮਲੇਰੀਆ, ਸਾਹ ਲੈਣ ‘ਚ ਦਿੱਕਤ, ਸਰੀਰ ‘ਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗਾੜ ਰਹੇ ਸਨ।ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੁਣ ਤੱਕ 431 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ‘ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ 379 ਬੱਚੇ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ 52 ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਰੀਬ 50 ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 32,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ 4 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮ (NJORT) ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਜਬਲਪੁਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਆਈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ‘ਚ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਘਰ ‘ਚ ਹੀ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਲਈ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਹੁਣ ਟੀਮ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ‘ਚ ਜੁਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 1 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ 14 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਸਰਾ-ਰੂਬੇਲਾ ਦੀ ਵਾਧੂ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ‘ਚ ਮੱਛਰ ਮਾਰ ਦਵਾਈ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਿਰਸਾ ਅਤੇ ਬੈਹਰ ਵਰਗੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਛੇ ਮੋਬਾਈਲ ਮੈਡੀਕਲ ਵਾਹਨ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿੱਧੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ।ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਚ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਕਰੀਬ 7,711 ਬੱਚੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ‘ਚ ਕੁਪੋਸ਼ਿਤ ਪਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ 518 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਧਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸਤ ਤੋਂ ਪੀੜਤ 13,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਨਿਮੋਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ 274 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਹੁਣ ਹਾਲਾਤ ‘ਚ ਸੁਧਾਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ‘ਚ ਬਾਲਾਘਾਟ ‘ਚ ਖਸਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਨਵਾਂ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਛੜੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਨਜਾਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ‘ਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ 4 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮ (NJORT) ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਜਬਲਪੁਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਆਈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ‘ਚ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਘਰ ‘ਚ ਹੀ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਲਈ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਹੁਣ ਟੀਮ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ‘ਚ ਜੁਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 1 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ 14 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਸਰਾ-ਰੂਬੇਲਾ ਦੀ ਵਾਧੂ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ‘ਚ ਮੱਛਰ ਮਾਰ ਦਵਾਈ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਿਰਸਾ ਅਤੇ ਬੈਹਰ ਵਰਗੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਛੇ ਮੋਬਾਈਲ ਮੈਡੀਕਲ ਵਾਹਨ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿੱਧੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ।ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਚ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਕਰੀਬ 7,711 ਬੱਚੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ‘ਚ ਕੁਪੋਸ਼ਿਤ ਪਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ 518 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਧਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸਤ ਤੋਂ ਪੀੜਤ 13,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਨਿਮੋਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ 274 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਹੁਣ ਹਾਲਾਤ ‘ਚ ਸੁਧਾਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ‘ਚ ਬਾਲਾਘਾਟ ‘ਚ ਖਸਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਨਵਾਂ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਛੜੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਨਜਾਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ‘ਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
Post Disclaimer
Opinion/facts in this article are author\'s own and punjabi.newsd5.in does not assume any responsibility or liability for the same.If You Have Problem With This Article Plz Contact Our Team At Contact Us Page.
