ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਦਰਦ: ਮੁਰਦਾਘਰਾਂ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਬਚੀ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ… ਹਾਲੇ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ

ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਰਦਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਅਤੇ ਪਛਾਣਨਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਸੁਵਾ ਅਤੇ ਨੁਵਾਕੋਟ ਤੋਂ ਵਹਿ ਗਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੁਵਾਕੋਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਿਤਵਾਨ, ਤਾਨਾਹੁਨ, ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
ਨੁਵਾਕੋਟ, ਧਾਡਿੰਗ ਅਤੇ ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਦੇ ਮੁਰਦਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਕੁਝ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਂਢੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਿਤਵਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਸਹੂਲਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੋਖਰਾ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਰਦਾਘਰ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਤਵਾਨ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਸਹੂਲਤ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਰਤਪੁਰ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਸਿਟੀ-10 ਵਿੱਚ ਵਿਦਯੁਤ ਰੋਡ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਅਸਥਾਈ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਚਿਤਵਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਅਰਿਆਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 9:30 ਵਜੇ ਤੱਕ, ਫਿਸ਼ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਗੋਲਾਘਾਟ ਤੱਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਚਿਤਵਨ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ 137 ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਅਰਿਆਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚਿਤਵਨ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਰਦਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 30 ਤੋਂ 50 ਲਾਸ਼ਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਰੱਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਸਥਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 250 ਲਾਸ਼ਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੇਵਘਾਟ ਵਿਖੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਨੂੰ ਬੈਕਅੱਪ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈਭਰਤਪੁਰ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਸਿਟੀ ਇਸ ਅਸਥਾਈ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰੇਗਾ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ, ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੜਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁੱਕੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤਵਾਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼, ਚਿਤਵਾਨ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਅਤੇ ਰਤਨਨਗਰ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਸੁੱਕੀ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਚਿਤਵਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰਸੁਵਾ, ਨੁਵਾਕੋਟ, ਗੋਰਖਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਚਿਤਵਾਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।ਜਦੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਸਥਾਈ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲਾਪਤਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਯਮਨ ਬਾਨੋ ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੰਬੂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਦਾਦੀਆਂ, ਜੋ ਨੁਵਾਕੋਟ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ, ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।